نشست بانکداری باز؛ هم‌زیستی و هم‌تکاملی در زیست‌بوم بانکداری

Article Summary

(دکتر آرش بابایی) در نشست تحلیلی بانکداری باز؛ همزیستی و هم‌تکاملی در زیست‌بوم بانکداری، دکتر آرش بابایی به اهداف و چالش‌های این حوزه پرداخت. او افزایش رقابت و تسهیل نوآوری را به عنوان دو رکن اصلی بانکداری باز معرفی کرد. او تاکید کرد که این دو رکن باید منجر به توسعه خدمات مالی و امنیت داده‌های مشتری شوند. مشتریان می‌توانند افراد حقیقی، حقوقی، یا سازمان‌های بزرگ باشند و باید بتوانند خدمات مالی را ارزون‌تر و سریع‌تر دریافت کنند. دکتر بابایی به چالش‌هایی اشاره کرد که در سال‌های گذشته وجود داشته‌اند، از جمله نگاه تمرکزگرایانه رگولاتور و سامانه‌هایی مانند خاب فناوران و دیوار که بهره‌برداری شده‌اند. او تاکید کرد که تا زمانی که قوانین بانکداری باز شفاف نشوند، نوگرایی‌های مورد انتظار از اکوسیستم محقق نخواهد شد. از نگاه بانک‌ها، دکتر بابایی به زیرساخت‌های قدیمی و کنه‌ای اشاره کرد که هنوز مسئله دارند. او تاکید کرد که بانک‌ها باید API‌های خود را به بیرون اکسپوز کنند و نگاه انحصارطلبانه را رها کنند. او به الزامات دلبخواهی بانک‌ها اشاره کرد که می‌تواند رشد استارتاپ‌ها را محدود کند. دکتر بابایی مالکیت داده‌ها را به مشتریان اختصاص داد و تاکید کرد که بانک‌ها باید حاکمیت داده را دنبال کنند. او به چالش‌هایی اشاره کرد که ممکن است ترستپارتی‌ها در استفاده از API‌ها مواجه شوند و بانک‌ها باید این مسائل را بررسی کنند. او همچنین به چالش‌هایی اشاره کرد که شرکت‌های فناوری مالی در این حوزه مواجه شده‌اند، از جمله عدم شفافیت قوانین و عدم تعریف نظام کارمزد. او تاکید کرد که این مسائل باید برطرف شوند تا اکوسیستم بانکداری باز بتواند رشد فزاینده‌ای داشته باشد. دکتر آرش بابایی به چالش‌های رشد بازار اسکیل و موانع نظام کارمزدایی اشاره کرد. او تاکید کرد که تا زمانی که قوانین و مقررات شفاف نباشند، انتظار رشد این بازار قابل توجه نیست. مثالی از این موانع، کارمزد کارت به کارت است که بانک‌ها مجبورند از قوانین بانک مرکزی پیروی کنند، اما این قوانین نیاز به به‌روزرسانی دارند. او همچنین به تجربه محصول یاغوت اشاره کرد که در سال 1393 یا 1394 معرفی شد و امروزه حدود 300 سرویس بر روی این محصول ارائه می‌شود. او تاکید کرد که موضوع مال دیروز و امروز نیست و به سال‌های قبل نیز بر می‌گردد. او به اهمیت برطرف کردن اختلافات بین نهادها در این اکوسیستم اشاره کرد و تاکید کرد که جلوگیری از رفتارهای ضد رقابتی و شفافیت قوانین حوزه بانکداری باز، کلید رشد این بازار است. دکتر بابایی امیدوار است که با به‌روزرسانی قوانین و مقررات، نهادها بتوانند در جای خود وایسن و کار خود را انجام دهند. این امر نه تنها برای بانک‌ها بلکه برای مشتریان نهایی و کسب‌وکارها نیز مفید خواهد بود. (مسعود پشمچی) مسعود پشمچی در نشست تحلیلی بانکداری باز؛ همزیستی و هم‌تکاملی در زیست‌بوم بانکداری، به بررسی چالش‌ها و فرصت‌های این حوزه پرداخت. او اشاره کرد که بانکداری باز از سال 1393 با پنل‌هایی مانند کانسپت بانک تریباس شروع شده است، اما هنوز در مسیر توسعه قرار دارد. پشمچی تاکید کرد که اکوسیستم بانکداری باز در اتحادیه اروپا و بریتانیا به شکل قابل توجهی پیشرفت کرده است. برای نمونه، در سال 2023 بیش از 12 میلیارد تراکنش مبتنی بر API در اروپا و بیش از 10 میلیون کاربر فعال بانک تری باز در بریتانیا ثبت شده است. او به سرمایه‌گذاری‌های قابل توجه در حوزه بانکداری باز اشاره کرد. برای نمونه، در سال 2022 بیش از 30 میلیارد دلار سرمایه‌گذاری در این حوزه صورت گرفته است. او تاکید کرد که این حوزه در آینده می‌تواند حجم اقتصاد دیجیتال و استارتاپ‌های فین‌تک را به طور قابل توجهی افزایش دهد. پشمچی همچنین به نقش بانک مرکزی در تدوین قوانین و مقررات بانکداری باز اشاره کرد. او اشاره کرد که در سال‌های 1398 و 1399، کارگروه‌های مشورتی با ذی‌نفعان مختلف شکل گرفته و بحث‌های سنگین و پیچیده‌ای در این زمینه انجام شده است. این کارگروه‌ها به طراحی مدل‌های پیشگام برای بانکداری دیجیتال کمک کرده‌اند. او تاکید کرد که برای موفقیت بانکداری باز، نیاز به بومی‌سازی مدل‌های جهانی و ابلاغ قوانین و مقررات مناسب است. او به اهمیت زیرساخت‌های امنیتی و مجوزدهی صحیح اشاره کرد و تاکید کرد که بدون این زیرساخت‌ها، بانکداری باز نمی‌تواند به طور مؤثر عمل کند. در نهایت، پشمچی به اهمیت تصمیم‌گیری‌های سیاسی برای ابلاغ این مقررات اشاره کرد و تاکید کرد که این تصمیم‌گیری‌ها می‌توانند به توسعه اکوسیستم بانکداری باز کمک کنند.او همچنین به محدودیت‌های موجود در حوزه فناوری نوین و ارائه خدمات نوین اشاره کرد. او تاکید کرد که عدم وجود قوانین و تأخیر در تصمیم‌گیری‌های صحیح بانک مرکزی، باعث شده است که بانک‌ها به فین‌تک‌ها اعتماد نکنند. پشمچی از عدم وجود سند‌باکس برای تایید و مجوزدهی و الزام‌هایی برای بانک‌ها برای ارائه API‌های خود به فین‌تک‌ها یاد کرد. او افزود که این مسائل به تأخیرات زیادی منجر شده و اکوسیستم بانکداری باز را محدود کرده است. پشمچی همچنین به زیرساخت‌های ایجاد شده در بانک پارسیان اشاره کرد و گفت که با وجود این زیرساخت‌ها، مدیریت نظارتی بانک‌ها این موضوع را قبول نمی‌کند. او تاکید کرد که حضور گلاتور ممکن است مضر باشد و بانک‌ها باید توانایی داشته باشند تا بدون دخالت بانک مرکزی، قطع و وصل را انجام دهند. (محمود کریمی) محمود کریمی، به تفاوت‌های اساسی بین اوپن API و اوپن بنکینگ پرداخت. اوپن API به عنوان یک ابزار فناوری دوطرفه که سرویس‌هایی را به کسب‌وکارها ارائه می‌دهد، معرفی شد. در حالی که اوپن بنکینگ به عنوان یک رویکرد استراتژیک، نقش بیشتری را برای شرکت‌های فینتک و مشتریان در زنجیره ارائه خدمات بانکی تخصیص می‌دهد. کریمی تاکید کرد که در اوپن بنکینگ، مشتری به عنوان مالک داده‌ها نقش اصلی را بازی می‌کند و می‌تواند اجازه دسترسی به اطلاعات خود را به شرکت‌های فینتک و نرم‌افزارهای مختلف بدهد. این امکان به مشتریان اجازه می‌دهد تا به طور مستقیم از خدمات متنوعی استفاده کنند و در هر زمان دسترسی خود را قطع کنند. بانک کشاورزی به عنوان یکی از پیشگامان در این حوزه، از سال 1387 با بورس کالا شروع به ارائه خدمات اوپن API کرده است. با پیشرفت تجربیات، این بانک به سمت اوپن بنکینگ حرکت کرده و امکانات بیشتری را برای مشتریان و شرکت‌های فینتک ارائه کرده است. کریمی به اهمیت حفظ حریم خصوصی مشتریان، امنیت اطلاعات، و تطبیق با قوانین رگولاتوری اشاره کرد. در پایان، کریمی تاکید کرد که بانکداری باز نتیجه رشد فناوری و تغییر در انتظارات مشتریان است. این تغییرات نیازمند قوانین و مقررات مناسب و به‌روز هستند تا زمینه‌ساز رشد و توسعه این زیست‌بوم باشد. دکتر آمنه نادعلی‌زاده به مسائل مهمی در زمینه اوپن بنکینگ پرداخت. او تأکید کرد که رویکرد بانک‌های مرکزی به اوپن بنکینگ می‌تواند به توسعه مالی و رشد اقتصادی منجر شود. افزایش شمول مالی و تنوع ابزارهای مالی برای مدیریت ریسک از جمله مزایای این رویکرد هستند. او در ادامه به دو رویکرد اصلی تنظیم‌گران اشاره کرد: رویکرد فعال و رویکرد منفعلانه. او توضیح داد که حضور فعال تنظیم‌گر می‌تواند هزینه‌ها را افزایش دهد و کسب‌وکارها را متوقف کند، در حالی که رویکرد منفعلانه می‌تواند بازار را به شکل و قوام برساند. برای این دلیل، بانک‌های مرکزی معمولاً یکی از این دو رویکرد را انتخاب می‌کنند. نادعلی‌زاده به تاریخچه اوپن بنکینگ اشاره کرد و گفت که در سال‌های 92 و 97، بازار اوپن بنکینگ در آمریکا و اروپا قوام یافت. در این دوره، کارگروهی در بانک مرکزی تشکیل شد که بحث‌های مهمی را بررسی کرد. مدلی که طراحی شد بر اساس منویات بخش خصوصی بود، اما تغییرات و تعدیلاتی نیز اعمال شد. او همچنین به مستنداتی که بانک مرکزی در سال 98 اعلام کرد اشاره کرد، از جمله دستورالعمل‌های مربوط به احراز هویت مشتریان غیرحضوری. این مستندات به شکل‌گیری بازار کمک کرد و به فناوران اجازه داد خط قرمز بانک مرکزی را بشناسند. در سال 1400، شورای عالی مبارزه با پولشویی خط مشی‌هایی برای ارائه خدمات غیرحضوری اعلام کرد. (دکتر نادعلی‌زاده) دکتر نادعلی‌زاده همچنین به چالش‌های موجود اشاره کرد و گفت که بازار اوپن بنکینگ هنوز اسکیل نکرده است. او تأکید کرد که موانعی مانند عدم علاقه ترت‌پارتی‌ها به ورود به حوزه بانکداری از دلایل این موضوع هستند. او به نیاز به سرعت‌بخشی به فرآیندها و استفاده از فرصت‌های موجود اشاره کرد. او در بخش بعدی به نقش قانون جدید بانک مرکزی در حمایت از فناوری مالی و گسترش نظارت بر اشخاص تحت نظارت پرداخت. این قانون با تأکید بر استقلال، شفافیت سیاست‌های پولی، و اصلاح ساختارهای نظارتی، چارچوبی جدید برای عملکرد بانک مرکزی ارائه می‌دهد. علی‌زاده اشاره کرد که قانون جدید تعریف مشخصی از اشخاص تحت نظارت و اشخاص مرتبط با آن‌ها ارائه می‌کند و مسئولیت شناسایی این اشخاص را به بانک مرکزی واگذار می‌کند. این قانون امکان گسترش نظارت بر موسسات فناوری مالی را فراهم می‌کند، که می‌تواند به کاهش ریسک‌ها و افزایش اعتماد به این موسسات کمک کند. همچنین، دکتر نادعلی‌زاده به اهمیت پژوهش و آموزش در این حوزه اشاره کرد و اشاره کرد که بانک مرکزی مجاز است موسسات آموزشی و پژوهشی را استقرار دهد. این امر می‌تواند به توسعه بازار فناوری مالی کمک کند. در مورد قیمت‌گذاری، او معتقد است که قیمت‌گذاری همچنان در اختیار بانک مرکزی است و می‌تواند تأثیر مثبتی بر بازار داشته باشد. شوراهای تخصصی جدیدی نیز در قانون بانک مرکزی شکل گرفته‌اند که می‌توانند در مقرره‌گذاری و تنظیم‌گری فعالیت کنند. (دکتر امین‌زاده) امین‌زاده به مفاهیم کلیدی اوپن API و اوپن بنکینگ پرداخت. اوپن API به عنوان یک ابزار فناوری که رابطه دو طرفه بین سرویس‌دهنده و کسب و کار را تسهیل می‌کند، معرفی شد. در حالی که اوپن بنکینگ به عنوان یک رویکرد استراتژیک فراتر از رابطه دو طرفه، با مشارکت شرکت‌های فینتک و نقش اصلی مشتری به عنوان مالک داده‌ها، توصیف شد. امین‌زاده تجربیات بانک کشاورزی در زمینه اوپن بنکینگ را از سال 1387 با بورس کالا تا کنون مورد بررسی قرار داد. بانک کشاورزی به عنوان یکی از پیشگامان در این حوزه، ای پی‌های مختلفی را برای بورس کالا و سایر نرم‌افزارهای فینتک در اختیار قرار داده است. این امکان‌ها به مشتریان اجازه می‌دهند تا دسترسی به داده‌های خود را به شرکت‌های فینتک بدهند و در هر زمان این دسترسی را قطع کنند. او به پیچیدگی‌های فنی، حفظ حریم خصوصی مشتریان، و امنیت اطلاعات اشاره کرد و تاکید کرد که این مسائل باید توسط فعالان حوزه مورد توجه قرار گیرند. همچنین، اهمیت به‌روزرسانی قوانین و مقررات رگولاتوری برای حمایت از رشد زیست‌بوم بانکداری باز مورد بحث قرار گرفت. در نهایت، امین‌زاده به تأثیر فناوری بر بانکداری باز و انتظارات مشتریان از خدمات با کیفیت تر اشاره کرد. تجربه مشتری به عنوان یکی از نکات کلیدی برای موفقیت در این حوزه تأکید شد.